Merhaba. Konuyla ilgili ilk makalemde sonuçlarını ölçmek istediğiniz bir eğitim projeniz için, nasıl ölçümleme yapılabileceğiyle ilgili Kirk Patrick modelini paylaşmıştık.

Bu makalemdeyse ilk önce klasik bir eğitim planlama-yürütme projesi için bir takım yolları sizlerle paylaşıp, ardından bir e-öğrenme projesi için bunu nasıl yapabilirsiniz, bunun yollarını irdeleyeceğiz.

Kirkpatrick Modelini Eğitim Projelerinizde Nasıl Uygularsınız?

Düzey 1: Tepki

Öncelikle katılımcıların tepkisini nasıl ölçeceğinize karar verin.

Şu temel soruları sorarak işe koyulun:

• Katılımcılar, eğitime ayırdıkları zamana değdiğini hissediyorlar mı?
• Başarılı geçtiğini düşünüyorlar mı?
• Eğitimin kuvvetli-zayıf yönleri nelerdi?
• Eğitim ortamını ve sunumu beğendiler mi?
• Katılımcıların farklı öğrenme stillerine göre uygun bir eğitim tekniği uygulanmış mıydı?

Şimdi bunları nasıl ölçebileceğinizi irdeleyelim: Bunu yapmanın en pratik yollarından biri katılımcı memnuniyet anketi dağıtmaktır. Fakat bununla yetinmeyip eğitim sırasında, genellikle eğitim ortalarında, sınıfa bir müddet girip katılımcıların beden dillerini gözlemlemeyi , eğitim sonrasında sözel geri bildirimlerini almayı da ihmal etmeyin.

Tüm bu bilgileri topladıktan sonra hepsini dikkatlice gözden geçirin. Ve size verilen geri bildirimlere göre bir sonraki oturum için neleri değiştirip-iyileştirebileceğinizi düşünün-tartışın.

Düzey 2: Öğrenme

Öğrenmeyi ölçmek için, işe neleri değerlendirmek gerektiğini tanımlayarak başlayın. Mesela bilgi düzeyindeki, becerilerindeki, davranışlarındaki değişiklikler gibi.

Genelde bunları eğitim öncesi ve sonrasında ölçmek, karşılaştırmalı veriler ürettiğinden, daha faydalıdır.

Peki bunları nasıl ölçebilirsiniz? Bilgi düzeylerini ölçmenin en kolay yolu ön ve son testler uygulamaktır. Becerilerdeki gelişim, en iyi iş başında gözlem ve yönetici raporlarıyla ortaya konabilir. Davranışsal değişikliklerde ise, ki düzey 3 olarak adlandırılan bölümde detaylandırılmıştır, katılımcılarla birebir mülakatlar ve sözel değerlendirme çalışmaları yapılması tavsiye edilir.

Düzey 3: Davranış

Davranışlardaki değişiklikleri-gelişimleri etkin şekilde ölçmek aslında hayli zorlu bir süreçtir. Bu, eğitim sonrası haftalar hatta ayları kapsayan bir süreçtir.

Şu temel soruları sorarak işe koyulun:

• Katılımcılar öğrendiklerinden neleri işlerinde uygulamaya başladılar?

• Katılımcılar öğrendiklerinin yüzde kaçını işlerinde uygulamaya uyguluyorlar?

• Katılımcılar öğrendikleri bilgi, beceri ve davranışları başkalarına da öğretebiliyorlar mı?

• Katılımcılar davranışları değiştirdiklerinin farkındalar mı?

Davranışsal ölçümlemenin en iyi yollarından biri katılımcıları zamana yayılı olarak gözlemek ve birebir mülakatla yaparak değerlendirmektir.

Akılda tutulması gereken, davranışın uygun durumlar-ortamlarda değişeceğidir. Mesela, sınıf eğitiminde etkin bir öğrenme süreci yaşanmış olabilir. Ancak kurumsal kültürünüz, katılımcıların davranış değişikliği gösterebileceği uygun ortamı sağlayamıyorsa, kişiden öğrendiklerinin doğrultusunda davranışlarını değiştirmesini beklememek gerekir.

Ayrıca unutulmaması gereken çok önemli bir nokta daha var: Takdir etme-ödüllendirme

Hangi yöntemleri kullanırsanız kullanın (sözlü, yazılı, ödüllendirme yazılımları kullanarak), çalışanın öğrendiklerini uygulaması için gereken desteği, iş sonuçlarına pozitif olarak yansıyan davranış değişiklikleri için takdiri, ödülü veya en azından bir “fark ediş”i esirgemeyin. Aksi taktirde kişi nasıl olsa yaptıklarının göz ardı edildiğini, bir fark yaratamadığını düşünüp, eski haline geri dönmeye eğilim gösterecektir.

Düzey 4: Sonuçlar

Hepsinin için içinde en maliyetli ve zaman alıcı düzey budur. Çünkü alınacak eğitimle ilgili çıktıları, faydaları, sonuçları tanımlamak, ve bunları eğitim sonrası uzun dönemde ölçecek yöntemleri-araçları belirlemek hayli zorlayıcıdır.

Eğitim ihtiyaç analizi sonucunda hedeflerinize uygun düşecek bazı sonuçları şöyle özetleyelim:

• Çalışan bağlılığında artış

• Üretimde artış

• Satışlarda artış

• Morallerde artış

• Bireysel ve grup motivasyonunda artış

• Firelerde azalış

• Hizmette kalite artışı

• Müşteri memnuniyetinde artış

• Çalışan şikâyetlerinde azalış

Yıllık eğitim planlarınızı yaparken, nihayetinde paranızı sokağa atıp atmadığınızı öğrenmek için tüm bu (ve benzeri) sonuçların ölçülmesi için de bir bütçe ayırmanız gerekir.

Aksi takdirde yapılan iş eksik, ölçemediğiniz için de geliştirilemez olarak kalacaktır.

Kirkpatrick Eğitim Değerlendirme Modeli E-Öğrenmeye Nasıl Uygulanabilir?

Şiimdi gelelim bu tip değerlendirmelerin e-öğrenmede nasıl uygulanabileceğine.

Bu konuda sektörel hakimiyeti bulunan yöntemlerden birisi e-öğrenme konusunda Amerikalı uzmanlardan  biri olan Josh Bersin tarafından geliştirilen Bersin Beş Adım Yaklaşımı’dır.

Buna göre yukarıdaki gibi tanımlanan düzeyler, farklı başlıklar altında mikroskop altına alınmaktadır.

Bakış açımızı biraz değiştirerek konuya girelim:

E-öğrenme, salt eğitim maliyetlerini azaltmanın yollarından biri değildir. İş sonuçlarını etkilemek, iyileştirmek için de kullanılır. Eğer bir e-öğrenme projenizin iş sonuçlarınıza etkisini ve dolayısıyla bunu yapmaktaki amacınızı belirleyemiyorsanız, başa dönüp bu projeyi neden yaptığınızı gözden geçirmenizde fayda vardır.

Çünkü, şimdi sizinle bilinen ama tam olarak da dile getirilemeyen bir sırrı paylaşıyoruz:

Aslında e-öğrenme bir eğitim aracı değildir. İş performansınızı geliştiren bir araç setidir. 

Yukarıda sıraladığımız iş sonuçlarını ölçmeden önce, e-öğrenme projenizin ne kadar ilgi gördüğünü, içinde sunulan eğitimlerin kişilerde yarattığı bilgi ve davranış değişikliklerini bilmeniz gerekiyor.

İşte Bersin Beş Adım Yaklaşımı tam da bunu yapıyor.

Peki nasıl? Bir sonraki yazımızda da bunu ele alacağız.

Öğrenerek, keyifli günler geçirmeniz dileğiyle…

Online ölçme değerlendirme hizmetlerimizle ilgili bilgi almak için tıklayın

Eğitsel simülasyon geliştirme hizmetlerimizle ilgili bilgi almak için tıklayın

Kaynaklar: http://www.commlabaustralia.com, http://www.kirkpatrickpartners.com/, Gazi Üniversitesi Mutlu Tahsin Üstündağ’ın araştırmaları, http://www.acikarsiv.gazi.edu.tr

Bu içerik E-Öğrenme Projelerinde Ölçme Değerlendirme Çalışmaları Nasıl Yapılır? (2) ilk önce bu adreste yayınlandı: Bilgi Kurdu'na Hoşgeldiniz | E-Öğrenme ve Dijital İK Çözümleri.

Merhaba. Bu konudaki ikinci makalemizde, ilk önce klasik bir eğitim planlama-yürütme projesi için bir takım ölçme-değerlendirme yollarını sizlerle paylaşmıştık.

Şimdiyse bir e-öğrenme projesi için bunu nasıl yapabilirsiniz, bunun yollarını anlatmak istiyoruz.

Bersin Beş Adım Yaklaşımı

Uyarı: Bersin Beş Adım Yaklaşımı için kullanmanız gereken verileri, ancak bir Öğrenme Yönetim Sistemi (Learning Management System- kısaca LMS) yardımıyla edinebilirsiniz.

Düzey 1: Kayıtlar – Zorunlu bir eğitim olsun ya da olmasın, kayıtları takip altında tutmak ilk ve en kolay yapılması gereken şeydir. Kaç kişinin sunduğunuz-atadığınız eğitimlere baktığını ve veya aldığını bilmek zorundasınız. Kayıtlar zamanla gözlenmelidir; böylelikle çalışanların yeni konuları ne denli hızlı öğrendiklerine, hangi eğitimlere ilginin az olduğuna, içeride bir tutundurma (çalışana projeyi sevdirme çalışması) sürecinden sonra hangi başlıkların öne çıktığına dair net bir resim geliştirebilirsiniz.

Bu eğer seçmeli bir dersse özellikle önem taşır; çünkü şayet kayıtlar sabit bir ivmeyle artmıyorsa, insanlar belki de bu bununla ilgilenmiyor ya da hiç haberleri olmamış olabilirler; bu da düzeltilmesi gereken bir pazarlama sorunudur

Örnek: 1 Ocak günü bir eğitimi kullanıcılara açtınız. Kullanıcı sayınız 500. Diyelim ki 2 hafta sonra, 15 Ocak’ta kullanıcıların yüzde kaçı eğitime girmiş, eğitim tamamlama yüzdeleri ne kadar, ortalama eğitimde kalış süreleri nedir gibi sayıları edinmeniz gerekir. Ve bunları düzenli olarak, zamana yayılı şekilde raporlayabilmelisiniz.

Grafik 1: (Lütfen grafiğin büyük halini görmek için üzerine tıklayın) Kullanıcı ilgisi düşükse ya kullanıcılar eğitimden haberdar değil (ki çoğu zaman böyledir), ya da eğitim çok ilgi çekici değildir. Birinci durum için iyi bir tutundurma çalışması yapmanız gerekir. İkincisi içinse ya eğitimi ya da içerik sağlayıcınızı değiştirin.

Düzey 2: Aktivite – Diyelim ki tüm çalışanlar-kullanıcılar eğitime kayıt oldu; peki eğitimdeki ilerlemeler ne durumda?

Tüm kullanıcı aktivitelerini takip etmek, materyali ne denli hızlı öğrendikleri hakkında size ipuçları verecektir.

Eğer eğitimin belirli bir yerinde takılıyorlarsa, ya size şikayetle geri dönerler, ya da eğitimin ilgi yerde eğitim tamamlama yüzdeleri sabit kalmaya başlar. Sistem size bunu gösterecektir. Elbette tüm eğitimin tamamlanma süresi (ilerlemenin alacağı süre), eğitimin uzunluğuna da bağlıdır. Her durumda, bu düzey eğitim tasarımının ve içeriğinin performansını değerlendirmek için çok uygun bir yerdir.

Örnek: Şubat’ın ilk haftasında bir eğitime başlayan yeni bir grubunuz var. Şubat sonunda grubun eğitimde ne kadar ilerlediğine (tamamlama yüzdesi) bakın. Eğitim açık kaldığı sürece doğal bir aktivite düzeyi oluşacaktır. Yüksek düzeyde bir katılımla yapılan başlangıcın ardından, zamanla keskin bir düşüş, veya eğitimin tamamlanmama oranının sürenin sonuna doğru yükselmesi gözlendiğinde, içerikte bir problem olduğunu anlayabilirsiniz.

Çok mu zor, çok mu sıkıcı, çok mu yavan, çok mu alakasız gibi soruları kullanıp içeriği gözden geçirmelisiniz.

İster zorunlu ister seçimli eğitimler olsun, kişinin kendi kendine bilgisayar, akıllı telefon ve tabletler üzerinden aldığı eğitimler için teşvik edici bir mekanizmaya ihtiyaç vardır. Bu öz motivasyonu yüksek bireylerde belki çok ihtiyaç duyulmayabilir, ancak genelde bu tip “teşvik” mekanizmalarını da düşünerek planlama yapmak, e-öğrenme projenizin daha başarılı geçmesinin-yürütülmesinin önünü açacaktır.

“Peki bir eğitimin ne kadar sürede tamamlanması gerekir? Haftalık ortalama aktivite oranları ne olmalıdır?” diye soracak olursanız bu da eğitimin içerik zenginliğine, uzunluğuna, içindeki etkileşimli ekranların adedine göre değişir.

Grafik 2: (Lütfen grafiğin büyük halini görmek için üzerine tıklayın) Kullanıcıların gösterdiği genel eğilim, eğitime hızlıca başlamak, epey bir bölümü merakla almak, sonra durmak, ve yavaş yavaş devam etmek yönündedir. Bu da genellikle 2-3 saatlik eğitimlerin ilk bir iki erişimde %50’sinin tamamlanması, sonrasında her hafta bir saatinin tamamlanması anlamına gelir. Genelde eğitim atamalarının bitiş tarihine yakın, aktivitelerde bir yığılma olur. Eğer ilgili bölüm eğitimini-içeriğini iyi pazarladıysa bu yığılma tüm süreye yayılır.

Düzey 3: Tamamlama – Aslında bir aktivite tipi olan “tamamlama” raporları, size kaç kişinin eğitimi tamamladığını, ne zaman ve ne kadar sürede, kaç kere ilgili içeriği ziyaret ederek tamamladığını öğrenmenizi sağlayacak verileri sunar.

Kimin eğitimi tamamladığını bilmek değerlidir; çünkü eğitimi tamamlayanlar, içeriğin kalitesi ve iş hedeflerinizi karşılamaktaki etkinliği hakkında size daha gerçekçi bir geri bildirim verebilecektir.

Elbette, en baştan doğru hedef kitleyi seçerek, onları doğru eğitimlerle buluşturmaya dikkat edilmelidir. Doğru hedef kitleye ulaşmamış bir eğitimin, doğru hedef kitleye ulaşan bir eğitime kıyasla daha düşük tamamlanma oranları oluşacaktır. Dolayısıyla düşük tamamlama oranı mutlaka eğitimin etkin olmadığı anlamına gelmez. Bu yüzden hedeflemenin doğru olduğundan emin olmak için bu vakalar üzerinde bir analiz gerçekleştirilmelidir.

Bu noktada ilginç bir çıkarıma da yer vermekte fayda var: Tamamlanma oranlarının ortalaması olmaz. 

Bu ne demektir? Bir grupta 100 kişinin tamamlama yüzdesi %50 olsun. Başka bir grubun da %50’sinin tamamlama yüzdesi %100 olsun. Bunlar asla aynı anlama gelmezler. İlki eğitim içeriğinin zayıf veya iyi performans göstermediğine, ikincisi süper bir içeriğe sahip olduğunuza ama grubun bir kısmıyla alakasız olduğuna işarettir.

Grafik 3: (Lütfen grafiğin büyük halini görmek için üzerine tıklayın) Doğru hedef kitlesi-doğru eğitim içeriği seçimi ilk ve en önemli başarı faktörüdür. Bunun üzerine ne kadar kafa yorup, iyi planlarsanız e-öğrenme projeleriniz o kadar başarılı olacaktır.

Düzey 4: Puanlar – Değerlendirme testlerinde alınan puanlar aslında, kişinin eğitimdeki performansını değerlendirmenin en etkin yolu değildir. Ama size yine de bir baz sunabilir. Çünkü mevcut ölçme-değerlendirme yöntemleri, “kişinin aldığı puanı niye aldığını” ölçemez-bilemez.

Örnek vermek gerekirse, bir kişi eğitim değerlendirme aktivitesinden çok yüksek bir puan aldı diyelim. Bu, kişinin eğitim içeriğini gerçekten çok iyi öğrendiğinin göstergesi midir? Acaba kişi başka birinden kopya mı çekmiştir? Yoksa teste 5 kere girip sonunda en yüksek puanı mı tuttur muştur?

Bu gibi çekincelerden dolayı ölçme sisteminde bazı iyileştirmeler yapılması gerekir, ki kişinin aldığı puanları niye ve nasıl aldığı da analiz edilip daha net sonuçlara ulaşılabilsin.

Bilgi Kurdu’nun  tasarladığı AdvanTEST bu tip analizleri yapabileceğiniz bir araçtır. Detaylı bilgi için tıklayınız.

Çevrimiçi (online) testlerde, kişinin teste erişim limiti, her bir soruyu yanıtlama limiti, soruları karıştırma, soru şıklarını karıştırma, her kişiye aynı soru bankasından rasgele sorular getirme gibi işlevleri olan sistemlerden daha iyi sonuçlar alabilir, analizler yapabilirsiniz.

Örnek: Diyelim ki tasarladığınız testlerde verilen cevap sayısının kaydı tutulmuyorsa, alınan yüksek bir not yanıltıcı olabilir. Çünkü bazı insanlar, eğitim notlarına geri dönüp onu gerçekten öğrenmektense, doğru cevap verene kadar sadece tahmin yürütmeye devam ederler. Eğer tüm bu cevap sayıları kayıt altında tutulmazsa, kişi yanıltıcı şekilde yüksek bir not almış olur; bu da yapmaya çalıştığınız objektif değerlendirmelerin boşa gitmesine sebep olur; en kötüsü de bunun farkına bile varmamanızdır. 

Bunun yanında olaya sadece teknolojik olarak bakmamakta da fayda var. Bu tip ölçme-değerlendirme aktivitelerini eğitim öncesi, sırası ve sonrasında devam eden bir süreçte tekrarlamak sizi daha net sonuçlara ulaştırabilir. Bir eğitimdeki bilgi düzeyini ölçerken, katılımcı içerikte ilerledikçe daha sık şekilde küçük ve kısa sınavlar yapmanın daha iyi sonuçlar vereceğine inanıyorum. Bu katılımcının bir zaman diliminde küçük bilgi parçacıklarını sindirmesine olanak tanır. Böylece kişinin gelişimini de yakın gözlem altına almış olursunuz.

Online değerlendirme testlerinde hangi soruların zorlukla cevaplandığı, hangilerinde herkesin doğru bildiği gibi verilere de erişim hazırladığınız testlerdeki zorlukları, hataları yakalamanızı sağlar.

Grafik 4: (Lütfen grafiğin büyük halini görmek için üzerine tıklayın) Hem eğitim tamamlama, hem de test puanları birlikte size kişinin e-öğrenme platformundaki performansıyla ilgili çok güzel ipuçları verecektir.

Düzey 5: Geri bildirim – Geri bildirim, klasik sınıf için eğitimin aksine kullanıcıyla çok az ya da hiç yüz yüze gelmeyen bir sistem için çok kritik öneme sahiptir.

Katılımcıların neyi beğenip, neden hoşlanmadıkları, eğitim tasarımından tutun da, içeriği seslendiren kişinin ses tonuna varana dek, pek çok farklı parametreyle ilgili geri bildirim çok değerlidir. Bunların hem numerik olması, yani bir skala üzerinden değerlendirilmesi, hem de yazılı olarak yorum alınması en iyi yöntemdir.

Alacağınız geri bildirimlerden edinilecek veriler size içeriğin akışı, kullanılan medya kalitesi (ses-resim-video), tasarlanan animasyonların içeriğe uygunluğu, içeriğin eğlence unsurlarının çekiciliği, kişiyi meraklandırmasıyla ilgili çok güzel fikirler verecektir.

Bilgi Kurdu’nun geri bildirimli ölçümleme yapabilen eğitsel simülasyon programı SimTEST ile, kişilerin belli bir görevi icra ederken ortaya koydukları bilişsel performanslarını çok kısa bir sürede değerlendirebilirsiniz. Detaylı bilgi için tıklayınız.

Bu tip geri bildirim anketlerini online eğitimlerin son ekranlarına yerleştirmek, geri bildirimleri kişi tamamladığı anda ilgili içerik-eğitim uzmanları ve tasarımcılara göndermek ve bunun bilgisini de kişiye vermek, eğitim tamamlama oranlarınızı arttıracaktır.

İşte e-öğrenme projelerinde de KirkPatrick modeline paralel bir değerlendirmenin nasıl yapılabileceğini de görmüş olduk.

Öğrenerek, keyifli günler geçirmeniz dileğiyle…

Online ölçme değerlendirme hizmetlerimizle ilgili bilgi almak için tıklayın

Eğitsel simülasyon geliştirme hizmetlerimizle ilgili bilgi almak için tıklayın

Kaynaklar: http://www.commlabaustralia.com, http://www.kirkpatrickpartners.com/, Gazi Üniversitesi Mutlu Tahsin Üstündağ’ın araştırmaları, http://www.acikarsiv.gazi.edu.tr

Bu içerik E-Öğrenme Projelerinde Ölçme Değerlendirme Çalışmaları Nasıl Yapılır? (3) ilk önce bu adreste yayınlandı: Bilgi Kurdu'na Hoşgeldiniz | E-Öğrenme ve Dijital İK Çözümleri.

E-Öğrenme, kurumsal dünyada güçlü bir eğitim aracı olabilir. Düşük maliyetli bir eğitim yolu olsa da, e-öğrenmenin amacı yalnızca eğitim maliyetlerini düşürmek değil, aynı zamanda sürekli bir eğitim ve gelişim platformu yaratmak, iş sonuçlarına güç kazandırmaktır.

Sonuçta, paranızı altyapı ve içeriğe harcayacaksanız, sonuçlarını da görmek-ölçümlemek istersiniz.

Paranızı harcamadan önce, eğitim planlarınızın hedeflerini saptayabildiğinizden emin olun. Neden klasik bir sınıf içi eğitim yerine, e-öğrenmeyi tercih edeceğinize dair net bir cevap bulamıyorsanız, bir adım geri gidip neden bir eğitime ihtiyaç duyduğunuza dair bir yanıt bulmanızın zamanı gelmiş demektir.

Peki, şimdi aklınızda bir hedef ve sonuç almak istediğiniz bir eğitiminiz var; bu sonuçları nasıl ölçeceksiniz? Eğitimin etkili olup olmadığını nasıl anlayacaksınız?

Eğitimde ROI (Yatırımın Geri Dönüşü) Hesaplanabilir mi?

Hem geleneksel hem de e-öğrenme eğitim metot, süreç ve yatırımlarını değerlendirmede kullanılan Kirkpatrick modeli adında denenmiş ve test edilmiş bir model vardır.

Bu model dört düzeyden oluşur:

Düzey 1: Tepki = Öğrenci-katılımcı nasıl hissediyor? Eğitimi beğendi mi? Tavsiye eder mi?

Düzey 2: Öğrenme = Öğrenci-katılımcı ne öğrendi? Bilgi ve kapasitesi gelişti mi?

Düzey 3: Davranış = Öğrenci-katılımcı bu bilgiyi işinde kullanıyor mu? Davranışlarına yansıtabildi mi?

Düzey 4: Sonuçlar = Eğitim sonrası öğrencinin-katılımcının performansı iş sonuçlarını ne kadar etkiledi?

JJ Phillips, sonraları bu modele bir 5. düzeyi eklemiştir: Yatırım geri dönüşü (ROI) = Bu düzey, Düzey 4 verilerinin parasal değere dönüştürülmesinin maliyet-fayda analizi olarak sunmuştur.

Bu model on yıllardır mevcut ve biz daha bilgisayar kullanmaya başlamadan çok öncesinde eğitim analizleri yapılırken kullanılıyordu. Ne var ki, bu model çoğunlukla öğrenci geri bildirimlerine bağlıdır. Bu tür bir bilgiyi kullanmaktaki problem de, bunun gerçek verilerden ziyade kolaylıkla duygularla çarpıtılabiliyor olmasıdır.

Bir eğitim, insan faktörü ön planda tutularak tasarlanmak zorundadır; ancak ederini-sonuçlarını hesaplarken, daha doğru anlayabilmek için, duygunun işin içinden çıkarılması gerekmektedir.

Bir düşünün: Hiç bir derse girdiğiniz ve eğitmeni sevmediğiniz oldu mu? Eğer sınıfınızda bir puan tablosu olsaydı, yalnızca öğretmenden hoşlanmadığınız için çok düşük not verme ihtimaliniz ne olurdu?

Bilgiden ziyade insanlara puan vermek doğaldır ve kolaydır; çünkü eğitmene karşı güçlü bir önyargı vardır.

Eğer bir eğitim süreci, derslerde öğrenci aktivitelerinin bilgisini tutmak gibi doğru unsurları içeriyorsa, biz de sonuçları daha az duygusal etkiyle ölçebiliriz.  Tabiki insan faktöründen tamamen bağımsız değil; çünkü dediğim gibi, biz bunu da göz önünde bulundurmak zorundayız.

O halde eğitim değerlendirmede yöntemimiz nasıl olacak? Kirkpatrick modelinden nasıl istifade edebiliriz?

Bir sonraki yazımda ilk önce klasik bir eğitim planlama-yürütme projesi için bir takım yolları sizlerle paylaşmak istiyorum.

Ardından bir e-öğrenme projesi için bunu nasıl yapabilirsiniz, bunun yollarını irdeleyeceğiz.

Öğrenerek, keyifli günler geçirmeniz dileğiyle…

Kaynaklar: http://www.commlabaustralia.com, http://www.kirkpatrickpartners.com/, Gazi Üniversitesi Mutlu Tahsin Üstündağ’ın araştırmaları, http://www.acikarsiv.gazi.edu.tr

Bu içerik E-Öğrenme Projelerinde Ölçme Değerlendirme Çalışmaları Nasıl Yapılır? (1) ilk önce bu adreste yayınlandı: Bilgi Kurdu'na Hoşgeldiniz | E-Öğrenme ve Dijital İK Çözümleri.

E-Öğrenme İçeriğini Yapılandırma

Bir e-öğrenme içerik taslağı konuları öğretmekten çok özel adlarla anılan eğitim başlıklarını rutin bir şekilde sunar. Bu katılımcıların içerikle ilgili bir özet görmesi açısından faydalıdır.

E-öğrenme içeriğinde bir giriş ekranı (ana ekran) mutlaka olmalıdır. Tek sayfalı bir eğitim de, çok sayfalı bir içerik de olsa ana ekrana mutlaka ihtiyaç vardır.

Bu ekran kullanıcıya şu bilgileri aktarmakla görevlidir:

1. Kullanıcı Girişi
2. Karşılama Ekranı
3. Menüler
4. İçindekiler
5. Kazanımlar
6. Eğitime Başlarken
7. Eğitim Sayfaları
8. Web’de ilgili konuya ilişkin daha fazla bilgi elde etmek için kullanılacak bir arama motoru
9. Anket
10. Öneri
11. Eğitimde hangi aşamada olunduğunu ileten bir mesaj

Eğitime başlarken dikkat edilmesi ve sunulması gereken bilgileri özetlersek:

1. Öğrencilere eğitim hakkında bilgi verin (eğitimin ne kazandıracağı, saati, hazırlayanlar referanslar, sistem gereksinimleri vs )
2. Bilgi için iletişim adresi, eposta veya telefon numarası
3. Çok uluslu bir yapıdaysanız eğitimin dili, hedef kitlesi (kimler için hazırlandığı),
4. Eğitim öncesi veya sonrasında yapılması gereken bazı temel görevler
5. Katılımcıların, önceden hazırlaması gereken ve kişisel olarak yapacağı bazı uygulama ve aktiviteler bildirilmelidir.

Bunun yanında eğitim arayüzünde bulunabileceklerden bazıları şunlardır:

1. Eğitimin versiyonu (demo veya tam sürüm)
2. Yazdırılıp  – kullanılabilirliğini gösteren butonlar
3. Eğitmenin daha önceki eğitimleri (varsa)
4. Eğitime hemen başlanacak mı, yoksa kullanıcı bazı bilgileri paylaştıktan sonra kendisine bir şekilde (eposta ya da telefon yoluyla) giriş izni için hesap bilgileri ulaştırılacak mı,
5. Alternatif kaynaklar,
6. Eğitimin fiyatı
7. Devam butonu
8. İleri-geri butonları
9. Not al butonu
10.  İşaretle butonu
11.  Sözlük

E-öğrenme içeriğini tasarlayanların, kullanıcılar hakkında kayıt altına alması gereken bilgileri de şöyle özetleyebiliriz:

• Ne zaman başladı,
• Eğitim süresi,
• Eğitim katılımcıya hangi tarihler arasında atandı,
• Katılımcı eğitimde hangi aşamada, yüzde kaçını tamamladı
• Eğitim danışmanının adı,
• Eğitimin hangi kataloğa ait olduğu bilgisi,
• Yenilenmesi gerekiyor mu, gerekiyorsa ne kadar süre sonra olacağı.

Kullanıcı eğitime her girişinde bu bilgileri görmelidir. Yaptığı alıştırma ve testlerdeki başarı oranı, başarısızlık oranı gibi bilgiler de hesaplanmalı ve kayıt edilmelidir.

İçerik haritasına eğitimde yararlanılan kaynaklar için kaynakça bölümü, eğitimin matbu basımı varsa bunun hakkında bilgiler, doküman eklemeleri, eğitimde yer almayan ancak yararlı olabilecek diğer kaynaklar, sertifika, eğitim hakkında anket, şikayet ve öneriler bölümleri de eklenmelidir.

Bu içerik E-Öğrenme İçeriklerini Tasarlarken Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar – 3 ilk önce bu adreste yayınlandı: Bilgi Kurdu'na Hoşgeldiniz | E-Öğrenme ve Dijital İK Çözümleri.

Hedef Kitle

İçerik içinde hedef kitleyle hızlıca ve kolaylıkla etkileşime geçebileceğimiz bir benzetme/özdeşleştirme ortamı sunmak, kolay iletişim ve bilgi aktarımı için çok önemlidir. Mesela bankacı / para arasındaki ilişkiyi kolayca anlamlı kılmak gibi.

Kullanıcıya yakın olmak üzere, onların gözüyle içeriğe bakarak, tema-motif-soru ya da bir senaryo ile kullanıcıların daha kolay öğrenmesine yardımcı olunmalıdır.

Küçük benzetmeler büyük fikirlerin alt yapısını oluşturabilir. Büyük bilgileri olağan bir şekilde işlemek yerine bunu daha eğlenceli bir hâle getirmek daha yararlıdır. Benzetmeler, senaryolar (konu bağlamı) karmaşık yapıda bulunan bilgileri soyuttan somuta taşımaya yardımcı olurlar.

Asenkron yöntemde yapısal olmayan benzetmelere gidilmelidir. Kullanıcılar (öğrenciler) için basit bir navigasyon tercih edilmeli ve bu ne olursa olsun öncelikle derli toplu bir düzen içinde olmalıdır. Mesela içeriğiniz bir kitap şeklinde sunuluyorsa  bir içindekiler sayfası, web sayfası konseptiyse bir anasayfa bulunmalı, burada modüllerin sırası sunulmalı, her modül için bir bölüm başlığı ile hedefleri açıkça belirtilmeli, ve tümünün yer aldığı bir menü veya ağaç dizini bulunmalıdır.

Böylelikle daha profesyonel ve kullanışlı bir e-öğrenme tasarımı elde edilir. İçeriğin etkileşimli olması da önemlidir. Fare yardımı ile tıklanan-açılan-cevaplanan sayfalar içeriği sıkıcı olmaktan kurtarır.

Aynı anda farklı pek çok bilginin paylaşılması gereken yapılar için bulmacalar, puzzlelar, çarkı felek gibi oyunlar oluşturmak da önemlidir. Mesela kullanıcılar her bir modül veya aktivite için küçük parçacıkları yani “puzzle”ı oluşturacak bütün parçaları bildiği takdirde, büyük resmi açıp oyunu kazanmış böylelikle küçük parçalardan yola çıkarak öğrenme hedefini gerçekleştirmiş olacaktır.

E-öğrenme içeriği içinde aktarılmak istenen konuyla-bilgiyle ilgili benzetmeler, gerçekle bağdaşmış olmalıdır; yani zaten kişinin ilk defa göreceği bir bilgiyi olduğundan daha anlaşılmaz hâle dönüştürmemelidir.

İçerikte farklı türlerde hazırlanacak benzetmeler, öğrencilere gerçeği kavrama konusunda yol gösterecektir. İyi bir benzetme örneği, paylaşılan bilgiyi aktarmaya yetecek kadar bütünsel, aktarılan bilgiyi takip eden diğer tüm konuları da içerek kadar esnek biçimde tasarlanmalıdır.

Mesela bir mühendis grubuna Excel programının kullanılmasını öğretmek istiyorsunuz. Bu taktirde mühendisler için simülasyonlara geçmeden önce, işlerinde karşılaşabilecekleri birkaç problemden bahsetmek ve bunları çözmek için  kullanabilecekleri araçları Excel programına benzetmek doğru bir yaklaşım olabilir.

Eğer bir sekreterler grubuna aynı eğitimi veriyorsanız, asistanlığını yaptığı yöneticisinin ajandasını tutmak üzere nasıl notlar aldığıyla ilgili bir benzetme yapmak uygun olabilir.

Devam edecek…

Bu içerik E-Öğrenme İçeriklerini Tasarlarken Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar – 2 ilk önce bu adreste yayınlandı: Bilgi Kurdu'na Hoşgeldiniz | E-Öğrenme ve Dijital İK Çözümleri.

Bu içerik E-Öğrenme İçeriklerini Tasarlarken Dikkat Edilmesi Gereken Noktalar – 1 ilk önce bu adreste yayınlandı: Bilgi Kurdu'na Hoşgeldiniz | E-Öğrenme ve Dijital İK Çözümleri.

Farklı firmalar tarafından geliştirilen içeriklerin, öğrenme (eğitim) yönetim sistemlerinin (LMS) ve farklı eğitim yazılımlarının uyumlu çalışabilmesi için bunların belli standartlarda üretilmiş ve tasarlanmış olması gerekmektedir.

E-öğrenme teknolojileri alanında standart geliştiren belli başlı dört organizasyon vardır:

–AICC [Aviation Industry CBT (Computer-based Training) Committee] – AICC

–IMS Global (IMS Global Learning Consortium, Inc.)

–IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) LTSC (Learning Technology Standards Committee),

–ADL (Advanced Distributed Learning) – SCORM

Yaygın Olarak Kullanılan SCORM Standartlarının Detayları Nelerdir?

SCORM, Shareable Content Object Referans Model (Paylaşılabilir İçerik Nesne Referans Modeli) sözünün kısaltmasıyla oluşur. E-öğrenme içeriklerini farklı eğitim yazılımlarında kullanıcı verisi üreterek çalışması için, içerik yönetiminde bir iskelet oluşturur.

Teorik olarak bir SCORM nesnesi şu tanımlara sahip olmalıdır:

• Kalıcılık (Durability):İçerik, maliyetini karşılayabilmesi için tutarlı olduğu sürece kalıcı olmalıdır.
• Taşınabilirlik (Portability):İçerik bir sistemden başka bir SCORM destekli sisteme taşına bilmelidir.
• Tekrar Kullanılabilirlik (Reusablity):İçerik tekrar tekrar kullanılabilir olmalıdır. Modüller farklı şekillerde düzenlenebilir olmalıdır.
• Çok Yüzlülük (Interoperablity):İçerik bir sistemden başka bir sisteme taşındığında da çalışıyor olmalıdır.
• Erişilebilirlik (Accessiblity):İçerik, içerik kütüphanesinden erişilebilir olmalıdır. Bu da belirli metadataların içerik paketine eklenme zorunluluğunu getirir.

Pratik olarak anlatacak olursak:

Diyelim ki bir DVD satın aldınız. İzlemek için sabırsızlandığınız DVD’nin, eve vardığınızda Sony DVD oynatıcınızda düzgün görünüp görünmeyeceğini düşünmesiniz. Çünkü bilirsiniz ki DVD oynatıcı markanız ne olursa olsun, satın aldığınız DVD’ler mutlaka oynatıcıda sorunsuz çalışacaktır. Bunun sebebi DVDlerin belli bir endüstriyel standartlar gözetilerek üretilmiş olmasıdır.

İşte SCORM standardı da e-öğrenme içeriklerinin, bu standarda sahip öğrenme yönetim sistemlerinde sorunsuz çalışmasını sağlar.

Peki E-öğrenme İçeriklerinde Neden SCORM Standardı Kullanalım?

SCORM, farklı platformlarda paylaşılabilecek, çevrimiçi (online) eğitim içerikleriyle ilgili veriler üretmek için ortaya konmuştur. Bu verilerin nasıl üretileceğini modeller ve tanımlar.

Eğer kullanıcılarınızın e-öğrenme içeriklerini ne zaman, ne kadar, kaç kere izlediğini, içindeki testlerden kaç puan aldığını bilmek istiyorsanız SCORM standardı ile üretilmiş bir içerik ve bu standarda sahip bir öğrenme yönetim sistemi seçmeniz gerekir.

Üç tip SCORM standardı var: SCORM 1.2, SCORM 2004 (SCORM 1.3), TinCAn APi

Peki Hangisini Seçelim?

Bize en doğru tercih 1.2 versiyonu olmasıdır. Çünkü SCORM 1.2 Ekim 2001’de yayınlandığında sektöre çok büyük bir rahatlık getirdi. Bu rahatlık üretilen içeriklerin farklı platformlara entegre edilmesi süresinin kısalması ve üretim maliyetlerinin düşmesine neden oldu.

Bu sayede dünyada ve Türkiye’de iş yapan pek çok  e-öğrenme firması, bu standardı benimsedi ve kısa sürede az bir zahmetle üretilebilen, hatasız çalışan bir içerik üretim modeli yarattılar.

SCORM 1.2, Bilgi Kurdu‘nun da katkıda bulunduğu yeni bir model olan SCORM 2.0 olarak adlandırabileceğimiz TinCanApi yaygınlaşana kadar, eğer yapabilirse,  endüstriyel standart olarak uzun yıllar kullanılacaktır. 2004 versiyonundaki tek farklılık, kullanıcıların içerik içinde gezinmesini belli kurallara bağlayabileceğiniz bir modelin tanımlanmış olmasıdır. Ancak önerilen bu model, adaptasyon zorlukları, SCORM 1.2’ye göre daha karmaşık veri seti ve yoruma açık programlama alt yapısı ile uyum problemlerini beraberinde getirerek kullanımı konusunda riskler yaratmıştır.

Bu içerik E-Öğrenme İçerik Standartları Nelerdir? ilk önce bu adreste yayınlandı: Bilgi Kurdu'na Hoşgeldiniz | E-Öğrenme ve Dijital İK Çözümleri.